• Header
  • Header
  • Header
  • Header
  • Header
  • Header
  • Header
klogozwart

Vogelbeschermingswacht Zaanstreek
Werkgroep Roofvogels en Uilen

Winterinventarisatie steenuilen in de Wijdewormer januari 2015

Elk jaar start ik in januari met de controle van steenuil kasten in de Wijdewormer ( hierna WW )en sinds verleden jaar ook de Enge Wormer. Altijd weer een verrassing om te zien welke steenuil ik/we dan weer tegenkom(en) en welke (nog) niet . Ik kan niet wachten om te beginnen, want ik voel de spanning al wanneer ik de deksel van de nestkast langzaam omhoog til. Zaterdag 3 januari j.l. was de eerste geplande sessie, maar het kwam met bakken uit de lucht. Gelukkig werd het ’s middags droger en heb ik nog een paar uurtjes wat kasten kunnen doen. De eerste kast was gelijk raak, nadat deze verleden jaar onbezet is gebleken v.w. een grote verbouwing op het erf. Daar houden steenuilen niet van. En waar ze toen gezeten hebben? Geen idee. Steenuil vrouw Henny was ik toch een klein jaar uit het oog verloren. Maar nu toch weer op het oude honk terug. Voor de duidelijkheid, ik benoem alle WW steenuilen met een meisjesnaam. Is wel makkelijker dan steenuil met ringnummer 3706161. Blijkt het later dan toch een man te zijn, dan “verbouw” ik de naam naar een jongensnaam. In de tweede kast was ook bezetting. Verleden jaar zaten hier twee zusjes of broer en zus ook in deze kast. Het broedsel is echter niet gelukt. Ik had gehoopt dat één van de twee een andere partner had gevonden. We gaan het begin mei zien of het nu wel gaat lukken. De volgende kast was ook bezet. Steenuil Aniet zat in de kast bij de familie S. aan de Zuiderweg waar ze al een jaar of drie zit. Gewoon een logische constatering ( dacht ik).Hier kom ik overigens later op terug. De volgende twee kasten waren leeg. Dat was jammer want beide kasten waren afgelopen jaar bezet en uit beide kasten zijn jongen uitgevlogen. Het zegt (nog) niets, maar toch…..                                                                                

De zaterdag erop was het ook waardeloos weer met windkracht 8 en regen. Arggggh, wéér een week uitstel. Zaterdag de 17e, eindelijk droog en zon!! Ik had hulp van werkgroeplid Jurrian Boutsma en Susette Luger van de natuurvereniging Water Land en Dijken. Die laatste wil een project gaan starten om potentiele locaties in bepaalde gebieden steenuil vriendelijk in te richten in de hoop dat een steenuil zich daar dan gaat vestigen. Altijd lekker hoor, zo’n draagbuddy mee, want dat is wel de consequentie. De lusten, maar ook de lasten. Susette viel met haar neus in de boter, had nog nooit een steenuil gezien, en was na deze dag gelijk helemaal “om”. Zo hoort het ook. Ja, het zijn natuurlijk heerlijke kneuterbolletjes. De eerste nestkast was gelijk bezet met twee steenuilen en dat was een verrassing. Zeker toen Jurrian de ene steenuil met een nummer ging afgelezen wat hoorde bij steenuil Aniet. Hè, hoe kan dat nou? Deze steenuil was dus na de 3e januari verkast naar de Noorderweg. Dat is typisch, want ze zit al jaren op de Zuiderweg. Zou haar partner, Gerrit, het loodje hebben gelegd? En heeft ze het geroep van deze man? genaamd Feline met wie ze intiem in de nestkast zat, niet hebben kunnen weerstaan? Ik ben benieuwd in mei. Aan de overkant van de Noorderweg woont de familie. P. Idolaat van steenuilen en verleden jaar het eerste succesvolle broedsel op het erf. Dat was helemaal geweldig! Zal nu wel niets in de kast zitten, want er zit maar 100 meter tussen beide nestkasten. Jur zei dat er tóch een steenuil in zat. Een “jong” van verleden jaar bleek uit het ringnummer en” gedoopt” met de naam Lucy. Dat is altijd leuk als je er weer eentje terug vindt. Benieuwd wie de strijd gaat winnen en welke kast gekozen wordt als broedplaats. Beide lijkt mij van niet, want dat is te dicht op elkaar. Maar je weet het nooit met deze vogelsoort. Verder tijdens de inventarisatie kwamen we ook wel eens een lege kast tegen of vol met oud nestmateriaal van spreeuwen. Deze kasten werden gelijk schoongemaakt. Bij de fam. D. ook weer een bekende steenuil, Pien. Dit is een derdejaars steenuil die op dit erf onder het dakbeschot ( zeer waarschijnlijk) is geboren en gelijk maar is gebleven. Ik heb haar toen niet kunnen ringen want ze zat zo goed verstopt. De “oude” steenuil Astrid heb ik hier al een jaar of twee niet meer gezien, dus Pien heeft haar kans gepakt. De “slaapkast” die aan de andere kant van de boomgaard hangt is ook regelmatig bezocht, gekeken naar het flinke aantal braakballen wat er in lag. Er zat echter geen steenuil in. Bij de fam. B. ook aan de Noorderweg kwamen we steenuil Fientje (dus geen Pien) tegen. Dat was dan weer een verrassing, want ik had gehoopt op Carla, de oudste steenuil in de WW en met minimaal 10 jaar is dat al een oma. Maar een kanjer van een steenuil moeder, want verleden jaar heeft ze toch weer drie kuikens groot gebracht. Fientje zat hier verleden jaar ook in de winter, maar ik heb niet kunnen ontdekken of dit nu de man was van Carla. Soms snap je er geen jota van. Afwachten maar wie er op de eieren zit in mei. Ook gelijk maar even de torenvalkkast schoongemaakt, die al een jaar of twaalf jaarlijks is bezet. Goed erf dus voor beide soorten. Even een uitstapje weer naar de Zuiderweg naar fam. D. In de oude “slaapkast” zaten Meagan en Julian, terwijl er ook een prachtige nieuwe nestkast hangt sinds een half jaar. Dit stel is al jaren bij elkaar en het vergaat ze goed, want dit waren de “dikste” steenuilen in de WW met respectievelijk 243 en 240 gram. Verleden jaar drie jongen grootgebracht waarvan er inmiddels eentje is gesneuveld. Eén van deze drie jongen kreeg de naam Annie mee. Daarna even naar een nestkast in de Enge Wormer bekijken bij de fam. Den H. Deze hangt hier sinds drie jaar. Behalve spreeuwen is hier nog geen steenuil gezien. Jurrian zag echter dat er nu behalve een berg nestmateriaal ook een verse dode veldmuis in lag. Hééé, dat is mooi. Een muis kruipt er niet zelf in. Mogelijk toch het begin van iets moois? Even een paar maandjes wachten. Terug naar de WW waar wij op een nieuwe locatie al eerder in de middag twee steenuilen bij de nestkast zagen. Dat is dan lastig controleren als ze er niet ingaan. We hadden mazzel, want beide uilen kropen de kast in toen wij te dicht bij kwamen. Beide waren tweedejaars. Allebei verleden jaar geboren in de WW, de ene Annie, hé waar heb ik die naam eerder gelezen?, aan de Zuiderweg en de ander, Lois, aan de Noorderweg. Die laatste is een zusje óf broertje van Lucy en dat zie je niet al te vaak dat er twee uit één nest het jaar daarop een nieuwe plek vinden. Ik hoop dat ze het gaan doen, het ziet er in ieder geval veelbelovend uit. Muizen genoeg in de buurt, want de kast lag vol met braakballen en het erf is perfect. Toch in beide dagen dertien steenuilen, en dan één ex. twee keer tegengekomen, en ik weet zeker dat er nog enkele steenuilen in de buurt waren en zich schuil hielden in een boom of schuur. Ik heb nog enkele kasten te doen, waar ik echter niet veel van verwacht. Maar je weet het nooit, want ze blijven je verrassen. Het streven was een jaar of acht geleden om tien of meer broedparen te krijgen in de WW. We begonnen met drie a vier. Elk jaar komt er een paartje bij, maar soms vallen er ook weer wat af. In 2014 hadden we acht broedpaar, waarvan zeven succesvol. We gaan het zien wat het gaat worden ……….. in mei.

Groet Ron Gans

Coördinator Steenuilen regio Zaanstreek /Waterland

Foto's ©Susette Luger.

Jurrian heeft een film gemaakt over de werkzaamheden van onze werkgroep en deze film willen wij graag met u allen delen.

Wij wensen u allen veel kijkplezier.

Vogelbescherming Nederland

!!!Beleef de Lente nieuws!!!

Groot nieuws voor alle fans van Beleef de Lente: op 15 februari gaat de website al live! 2 Weken eerder dan voorgaande jaren.

De kerkuil, die in het verleden ooit al eens gevolgd is, staat in 2015 wederom in de schijnwerpers.

De kerkuilen zijn bijna dagelijks in de nestkast gesignaleerd, dus dat belooft veel goeds voor dit seizoen!
Dit jaar is er een hoop veranderd, daarover later meer, maar er zijn ook gouwe ouwen: slechtvalk, torenvalk, ooievaar, steenuil en koolmees.

Daarnaast zijn er nog 3 nieuwe soorten, maar die houden we nog heel even geheim.


Algemeen

Waar we vorig jaar nog moesten schrijven dat de winter en het slechte voorjaar van grote (in dit geval negatieve) invloed waren op de broedresultaten van de vogels die wij volgen, kunnen we dit jaar gelukkig zeggen, dat het tegenovergestelde het geval is. Een winter zonder vorst had in 2014 tot gevolg dat er een explosie aan voedsel aanwezig was. “Je hoort de muizen ’s avonds over erf en land lopen”, meldde een van onze boerengastheren. Hierdoor begonnen de roofvogels veel eerder te broeden en leverden sommige kerkuilen dit jaar drie broedsels af. Wel merkten we dit jaar dat van de nestbroeders (in bomen) relatief veel nesten niet tot een succes kwamen door predatie door andere vogels alsmede door de steeds regelmatiger voorkomende verstoring door de mens. Toch is 2014 een van de, zo niet HET, meest succesvolle jaren/ jaar geworden van onze werkgroep. En “zorgenkindje” blijft de steenuil, die, ondanks grote inspanningen, kwetsbaar blijft en in aantal in de Zaanstreek nauwelijks toeneemt. Zelfs de bruine kiekendief, waarvan we aan het begin van het seizoen weinig activiteiten zagen, kwam uiteindelijk tot een mooi broedresultaat Torenvalk en Kerkuil zijn de soorten die dit jaar een bijzondere prestatie leverden met veel jongen en hoge gemiddelden per broedsel. De slechtvalk op de toren in Wormer leverde voor het 6e jaar in successie een succesvol broedsel af met 4 jongen.

De werkgroep bestaat momenteel uit 19 personen. Dit jaar zijn Erik Foekema en Roeland Helfensteijn ingewerkt in de uit te voeren activiteiten en gaan vanaf 2015 een eigen wijk voor hun rekening nemen De werkgroep beschikt momenteel over 4 gecertificeerde ringers en 3 hulpringers. De website van de werkgroep heeft in 2014 haar bestaansrecht bewezen. Meer artikelen en meer gastbezoeken resulteren in een uitbreiding van onze naamsbekendheid, waardoor er, o.a. via deze bezoekers, meer meldingen bij ons binnenkomen over nestplaatsen van vooral ransuilen.

In 2014 startte onze werkgroep met het aanbrengen van een kunststof kleurring bij torenvalken, buizerds en haviken, tezamen met de gebruikelijke aluminium ring. De aluminium ringen zijn van afstand niet af te lezen, de kleurringen veel beter. Voor torenvalken gebruiken we witte ringen met 3 zwarte letters, voor buizerds een zwarte ring met 2 witte letters en voor haviken een witte ring met 2 zwarte letters. We hopen door het aanbrengen van kleurringen op het ontvangen van meer terugmeldingen van levende vogels. Als u een kleurring heeft afgelezen of een roofvogel met een kleurring ziet, laat ons dat dan zo spoedig mogelijk weten.

Leden en waarnemers

De werkgroep bestaat uit een vaste kern van leden, waarvan er een aantal flink wat tijd steekt in het veldwerk. Ieder draagt op zijn of haar wijze en mogelijke tijdsbesteding een steentje bij. Daarnaast ontvangen we van vele Zaanse vogelaars aanwijzingen over broedgevallen of bijzondere waarnemingen. Zonder al deze mensen is het niet mogelijk om de roofvogels en uilen ieder jaar weer in kaart te brengen.

Activiteiten in 2014

  • Schoonmaken, vervangen en uitbreiden kastenbestand van kerkuil, steenuil, slechtvalk en torenvalk;
  • Tijdens het broedseizoen: nesten opsporen, nestkasten controleren en ringen van jonge roofvogels en uilen;
  • Website van de WRU verder ontwikkelen;
  • Bezoeken van de jaarvergadering van de landelijke steenuilenwerkgroep STONE, de Noord-Hollandse Werkgroep Kerkuilen en de Noord-Hollandse Steenuilenwerkgroep;
  • Administratie van alle geringde vogels (database Vogeltrekstation).
  • Kleurringenproject
  • Aanbrengen van camera’s in broedkasten, waardoor waarneming vanaf de grond kan plaatsvinden door middel van een laptop
  • Aanbrengen broedkasten van slechtvalk op twee nieuwe locaties.

Geringd

In ons Zaanse werkgebied zijn in 2014 in totaal 455 vogels geringd, met tussen haakjes de aantalen van 2013: 148 (59) torenvalken, 43 (27) buizerds, 19 (5) bruine kiekendieven, 13 (9) haviken, 23 (5) sperwers, 150 (32) kerkuilen, 34 (0) ransuilen, 21 (19) steenuilen, 4 (1) slechtvalk.

We hebben in 2014 van 37 in de afgelopen jaren geringde vogels een terugmelding ontvangen. 21 daarvan zijn door onszelf opgegeven aan SOVON.

Bijzondere gebeurtenissen

Kerkuil:

In Assendelft is een kerkuilennest met maar liefst 14 eieren aangetroffen. Hieruit zijn 11 jongen groot geworden. Samen met een nest in Groningen is dit, voor zover we tot nu toe weten, het grootste succesvolle kerkuilenbroedsel in Nederland in 2014! In een van de kasten heeft een kerkuilenpaar maar liefst drie broedsels voortgebracht. In 6 van de kasten werd een tweede broedsel aangetroffen.

Sperwer:
In Krommenie is een nest van 7 sperwers geringd. 4 van de jongen bleken verzwakt en ziek te zijn met zwellingen aan de kop en een opgezette bek. Via onderzoek in het Vogelhospitaal in Haarlem en
DWHC (Dutch Wildlife Health Centre) in Utrecht bleken de vogels de gevreesde en zeer besmettelijke vogelziekte “Het Geel” te hebben, veroorzaakt door de parasiet Trichomonas spp. De dieren zijn geeuthenaseerd en vernietigd.

Ransuil:
De ransuil is een vogel die vaak voor verrassingen zorgt. Moeilijk te vinden en soms net weg uit het nest, als je denkt ze te kunnen ringen. In Nauerna werden jongen uit een nest door Jos geringd. Er bleken volgens hem 4 jongen aanwezig, die met kunst en vliegwerk naar beneden werden gehaald. Bij het openen van de ringkoffer bleken er geen 9 mm ringen aanwezig te zijn, dus snel naar huis. Inmiddels konden de aanwezige bewoners en vrienden de jongen uitgebreid bekijken en fotograferen.. Na terugkomst en na het ringen controleerde Jos voor alle zekerheid de nestkom nog even en wat bleek: ineengedoken zat de jongste van het stel weggedoken op de bodem van het nest.

Torenvalk:
Tijdens controle van een kast, ontdekten we drie jonge vogels en meer dan 30 muizenlijkjes! De jongen konden het niet be-eten. Een nog beter bewijs van een overvloedig muizenjaar troffen we aan in een kerkuilkast, waarin maar liefst ongeveer 67 muizenlijkjes lagen.

Rein Beentjes.

De leden van de werkgroep Roofvogels en Uilen wensen u allen hele fijne feestdagen en een gelukkig 2015.

Jos, Kees, Rein, Marc, Ron, Anita, Inge, Marcel, Jurrian, Jeroen, Arjen, Peter, Roeland, Erik, Michiel, Ellen, Yvonne, Paul en Jos